Son güncelleme: Mart 2026 · RosaDelAmore — Türkiye’nin Yetkili David Austin & Kordes Distribütörü
Bahçe gülü dünyasında kullanılan teknik terimlerin Türkçe açıklamalarını içeren kapsamlı sözlük. David Austin ve Kordes gülleri başta olmak üzere premium bahçe güllerinin seçimi, dikimi ve bakımı sırasında karşılaşacağınız tüm terimler bu sayfada açıklanmaktadır. Sözlük alfabetik sırayla düzenlenmiştir.
A
Aşılı Gül (Grafted Rose)
Kültür çeşidinin (scion) dayanıklı bir anaç (rootstock) kökü üzerine aşılanarak üretildiği fidan türüdür. David Austin ve Kordes gülleri aşılı olarak üretilir. Aşılı güller kendi köklü (own-root) güllere göre daha güçlü kök sistemi geliştirir, daha hızlı büyür ve ilk sezondan itibaren daha yoğun çiçeklenme sağlar. Aşı noktası, fidanın gövdesinde toprak seviyesinin hemen üzerinde veya altında görülen şişkin bölgedir.
Aşı Noktası (Graft Union / Bud Union)
Kültür çeşidinin anaç ile birleştiği nokta. Dikimde aşı noktasının toprak seviyesinin 2–3 cm altında kalması önerilir; bu köklerin güçlenmesini sağlar ve dondan korur. Aşı noktasının üzerinden çıkan sürgünler kültür çeşidine, altından çıkanlar (suckers) anaca aittir — anaç sürgünleri kesilmelidir.
Anaç (Rootstock)
Aşılı güllerde kök sistemini oluşturan dayanıklı alt bitki. En yaygın kullanılan anaçlar Rosa laxa (Kuzey Avrupa’da standart), Rosa canina (yaban gülü, geleneksel anaç) ve Rosa multiflora’dır (sıcak iklimlerde tercih edilir). David Austin gülleri genellikle Rosa laxa anacı üzerine aşılanır.
ADR Sertifikası (Allgemeine Deutsche Rosenneuheitenprüfung)
1950’den bu yana Almanya’da yürütülen dünyanın en zorlu bağımsız gül dayanıklılık testidir. Çeşitler 3 yıl boyunca 11 farklı test bahçesinde, hiçbir kimyasal ilaç uygulanmadan yetiştirilir. Kara leke, külleme, pas dayanıklılığı, genel canlılık ve çiçeklenme performansı değerlendirilir. Başvuran çeşitlerin yalnızca %8–10’u sertifika alabilir. Kordes güllerinin büyük çoğunluğu ADR sertifikalıdır.
B
Bare-root (Çıplak Köklü)
Fidanın toprak olmadan, kökleri açıkta olarak satılması ve taşınması yöntemi. David Austin gülleri İngiltere’den kış döneminde (Kasım–Şubat) bare-root formunda ithal edilir. Bare-root fidanlar yalnızca yaprak döküm döneminde (dormant period) taşınabilir. RosaDelAmore, ithal edilen bare-root fidanları profesyonel substrat ortamında köklendirir ve müşteriye saksılı olarak sunar.
Budama (Pruning)
Gül bitkisinin belirli dallarının kesilmesi işlemi. Ana budama kış sonunda (Şubat–Mart), yaprak döküm sonrası yapılır. Amaç: ölü/hastalıklı dalların temizlenmesi, hava sirkülasyonunun artırılması, yeni büyümenin teşvik edilmesi ve bitki formunun düzenlenmesi. David Austin gülleri için genel kural: sağlıklı dalları 1/3 oranında kısaltmak, zayıf dalları tamamen çıkarmaktır.
Bordür Dikimi (Border Planting)
Güllerin bahçe yolları, duvarlar veya çimliklerin kenarına sıra halinde dikilmesi yöntemi. Kordes gülleri, yoğun ve düzenli çiçeklenmeleriyle bordür dikiminde sıkça tercih edilir. David Austin gülleri ise bordürlere romantik ve informal bir karakter katar.
C–Ç
Çiçek Formu (Bloom Form)
Gül çiçeğinin şekil yapısı. Başlıca formlar: Rosette (tam dolu, katmanlı — David Austin’in imzası), Kupa (cup-shaped — zarif, açık yapı), HT Formu (Hybrid Tea — klasik sivri tomurcuk), Yarı Dolu (semi-double — 12–25 petal), Tek Katlı (single — 5 petal). Premium güllerde form çeşitliliği önemli bir estetik değerdir.
Çıplak Köklü
Bkz. Bare-root.
D
David Austin Gülleri (English Roses)
İngiliz ıslahçı David C.H. Austin (1926–2018) tarafından 1960’lardan itibaren geliştirilen premium bahçe gülü koleksiyonu. Eski bahçe güllerinin romantik çiçek formunu modern güllerin tekrar çiçeklenme kapasitesi ve renk çeşitliliğiyle birleştirir. Resmi adıyla “English Roses” olarak anılır. Dünya genelinde 240+ çeşit bulunmaktadır. RosaDelAmore, Türkiye’deki yetkili distribütördür.
Deadheading (Solmuş Çiçek Temizleme)
Solmuş veya solmaya başlayan çiçeklerin kesilmesi işlemi. Bitkinin tohum oluşturmasını engeller ve enerjiyi yeni çiçek üretimine yönlendirir. Yediveren güllerde düzenli deadheading, çiçeklenme sürekliliği için kritik öneme sahiptir. Çiçek sapı, ilk 5 yapraklı yaprak setinin hemen üzerinden kesilmelidir.
Dormant (Uyku Dönemi)
Güllerin sonbaharda yapraklarını döktükten sonra ilkbahar uyanışına kadar geçirdikleri büyüme duraksama dönemi. Bare-root fidanlar yalnızca dormant dönemde taşınabilir ve dikilebilir. Bu dönem Türkiye’de genellikle Kasım–Şubat arası sürer.
Drenaj
Topraktan fazla suyun uzaklaştırılması kapasitesi. Güller su tutmayan, iyi drene olan toprak ister. Saksıda drenaj delikleri zorunludur. Killi topraklarda perlit veya kaba kum karıştırılarak drenaj iyileştirilir. Yetersiz drenaj kök çürümesine neden olur.
E
English Rose (İngiliz Gülü)
Bkz. David Austin Gülleri. David Austin Roses Ltd.’nin tescilli markasıdır.
F
Floribunda
Her dalda birden fazla çiçek açan (cluster blooming) gül sınıfı. Kordes kataloğunda birçok floribunda çeşidi bulunur. Tek seferde yoğun renk efekti yaratmak isteyen bahçeler için idealdir.
G
Gübreleme (Fertilizing)
Gül bitkisine besin desteği sağlama işlemi. İlkbaharda büyüme başlangıcında ve ilk çiçeklenme sonrasında olmak üzere yılda en az iki kez gübreleme önerilir. Yavaş salınımlı granül gübreler (Basacote, Osmocote) tercih edilir. Aşırı azotlu (N) gübreleme yaprak gelişimini artırır ancak çiçeklenmeyi baskılar.
H
Hybrid Tea (HT)
Klasik, sivri tomurcuklu çiçek formuna sahip gül sınıfı. Çoğunlukla her dalda tek çiçek üretir. Geleneksel “çiçekçi gülü” formudur. David Austin gülleri HT sınıfına girmez — ayrı bir “English Rose” kategorisi oluştururlar.
K
Kara Leke (Black Spot / Diplocarpon rosae)
Güllerde en yaygın mantar hastalığı. Yapraklarda siyah lekeler oluşturur, ciddi vakalarda yaprak dökümüne yol açar. Nemli ortamlarda hızla yayılır. Önleyici tedbirler: iyi hava sirkülasyonu, yapraklara su vermekten kaçınma, enfekte yaprakların toplanması. ADR sertifikalı Kordes gülleri kara lekeye karşı en yüksek dayanıklılığı sunar.
Kordes Gülleri
1887’den bu yana Almanya’nın Sparrieshoop şehrinde faaliyet gösteren W. Kordes’ Söhne firması tarafından yetiştirilen premium bahçe gülleri. Hastalık dayanıklılığı ve sürekli çiçeklenme kapasitesiyle dünyaca ünlüdür. Parfuma® koleksiyonu yoğun kokulu çeşitlerden oluşur. RosaDelAmore, Türkiye’deki yetkili satış noktasıdır.
Külleme (Powdery Mildew)
Yapraklarda ve tomurcuklarda beyaz toz görünümünde mantar enfeksiyonu. Sıcak gündüz, serin gece ve yetersiz hava sirkülasyonu koşullarında yaygınlaşır. Kordes gülleri küllemeye karşı yüksek dayanıklılık gösterir.
Kök Sıkışması (Root Bound)
Saksıda yetişen güllerin köklerinin saksı duvarlarına ulaşıp kendi etrafında dönmeye başlaması durumu. Büyümeyi yavaşlatır, çiçeklenmeyi azaltır. Çözüm: daha büyük saksıya aktarma veya toprağa dikim.
O
Old Rose (Eski Gül Kokusu)
David Austin’in beş ana koku grubundan en klasiği. Geleneksel bahçe güllerinin yoğun, kompleks, damıtık gül kokusudur. Gertrude Jekyll™ bu koku grubunun en iyi temsilcisidir. Parfüm endüstrisinde “true rose” olarak adlandırılan koku profilidir.
Own-root (Kendi Köklü)
Aşısız, kendi kökünden yetiştirilmiş gül fidanı. David Austin bazı çeşitleri own-root olarak da sunar. Aşılı fidanlara göre başlangıçta daha yavaş büyür ancak uzun vadede anaç sürgünü riski taşımaz.
P
Parfuma® Koleksiyonu
Kordes’in yoğun kokulu güller arasından özel olarak seçtiği premium seri. Her çeşit hem yoğun koku hem güçlü hastalık dayanıklılığı sunar. Chippendale, Catherine de Médicis, Parfuma Bliss, Honey Perfume ve Pullman Orient Express başlıca çeşitlerdir.
Petal (Taç Yaprağı)
Gül çiçeğinin renkli yaprak birimleri. Tek katlı güllerde 5 petal, yarı dolularda 12–25, tam dolularda 25–50, çok dolularda 50–100+ petal bulunur. David Austin güllerinin çoğu 40–100+ petal aralığındadır — bu yoğunluk rosette formunun temelini oluşturur.
Phytosanitary Certificate (Bitki Sağlık Sertifikası)
İthal edilen bitkilerin hastalıksız ve zararlıdan ari olduğunu belgeleyen uluslararası resmi sertifika. RosaDelAmore’dan satın alınan tüm David Austin ve Kordes gülleri AB phytosanitary sertifikasıyla Türkiye’ye giriş yapar.
pH (Toprak Asitliği)
Toprak asit-baz dengesinin ölçü birimi. Güller pH 6.0–6.5 arasında (hafif asidik) toprak tercih eder. Türkiye’nin birçok bölgesinde toprak alkali (pH 7+) olabilir — bu durumda kükürt veya torf ile pH düşürülmesi gerekebilir.
R
Rosette
Taç yapraklarının merkezden dışa doğru katmanlar halinde, yoğun ve düzenli şekilde açıldığı tam dolu çiçek formu. David Austin güllerinin imza çiçek yapısıdır. “Romantik gül” görüntüsünün temelini oluşturur. Her rosette çiçeğinde tipik olarak 40–100+ taç yaprağı bulunur.
Repeat Blooming
Bkz. Yediveren.
S
Sarmaşık Gül (Climbing Rose)
Uzun sürgünler üreten ve destek yapısına tutunarak yükselen gül çeşitleri. David Austin kataloğunda The Generous Gardener™, Claire Austin™ ve Gertrude Jekyll™ gibi sarmaşık formları bulunur. Kemer, pergola, duvar ve çit uygulamalarında kullanılır. Boy 200–500 cm arasında değişir.
Substrat
Saksılı bitki yetiştiriciliğinde kullanılan yapay veya karışım toprak ortamı. Profesyonel gül yetiştiriciliğinde Klasmann torf bazlı substratlar tercih edilir. RosaDelAmore, tüm fidanlarını Klasmann premium substrat ile köklendirir.
Sucker (Anaç Sürgünü)
Aşılı güllerde anacın kendi sürgününü vermesi durumu. Anaç sürgünleri kültür çeşidinden farklı yaprak ve dikenle ayırt edilebilir (genellikle 7 yapraklı, açık yeşil, ince dikenli). Görüldüğünde kökten koparılmalıdır — kesilmesi yeterli değildir.
T
Taç Yaprağı
Bkz. Petal.
Tüplü Fidan (Containerized / Potted)
Saksıda köklendirilmiş ve aktif büyüme halinde olan fidan. Yılın her döneminde dikilebilir. RosaDelAmore’dan satın alınan tüm güller tüplü fidan olarak gönderilir.
U
USDA Sertlik Bölgesi (USDA Hardiness Zone)
Bitkilerin soğuğa dayanıklılığını belirlemek için kullanılan uluslararası standart. Türkiye büyük ölçüde USDA bölge 7–9 arasında yer alır. David Austin gülleri bölge 5–9, Kordes gülleri bölge 4–9 arasında yetişir.
Uzun Ömür Güvencesi
RosaDelAmore’un garanti programı. Bakım kılavuzuna uygun koşullarda yetiştirilmesine rağmen fidanın belirtilen süre içinde hayatını kaybetmesi durumunda ücretsiz yenisiyle değiştirilmesini kapsar.
Y
Yediveren (Repeat Blooming / Remontant)
Sezon boyunca birden fazla çiçeklenme dalgası üreten gül çeşidi. İlk çiçeklenme ilkbaharda, ardından yaz boyunca 4–6 haftalık aralıklarla tekrar çiçeklenir. David Austin ve Kordes kataloğundaki çeşitlerin büyük çoğunluğu yediverenderdir. Düzenli deadheading ve gübreleme çiçeklenme sürekliliğini artırır.
Yavaş Salınımlı Gübre (Slow-release Fertilizer)
Besin maddelerini uzun süre boyunca kademeli olarak serbest bırakan granül gübre türü. Basacote ve Osmocote en yaygın markalardır. Tek uygulama ile 3–6 ay boyunca beslenme sağlar. Aşırı gübreleme riskini azaltır ve profesyonel gülyetiştiriciliğinde standart yöntemdir.
Bu sözlük düzenli olarak güncellenmektedir. Sözlükte görmek istediğiniz terimler için [email protected] adresinden bize ulaşabilirsiniz.
RosaDelAmore — Türkiye’nin Yetkili David Austin & Kordes Distribütörü · İstanbul, Arnavutköy · rosadelamore.com