Ajuga reptans [Black Scallop] (‘Binblasca’)

Koyu yapraklı ajugalar arasında en parlak ve en koyu tonlu seçimlerden biridir. Yaprakları siyaha yakın bordo, kenarları dalga dalga kesimlidir ve ışığı ayna gibi yansıtır. On santimetrelik sık bir halı kurar; toprağı kapatır, yabani otu altında bırakır. Nisan ve mayısta bu halının üzerinde koyu mavi başaklar yükselir. Rengi soğukta ve ışıkta derinleşir: sonbaharda ve kışın neredeyse siyaha döner. Kışın yaprağını koruduğu için yılın on iki ayı bahçede görünür kalır.

Bu bitki güle çiçeğiyle değil, yaprağıyla eşlik eder. Siyaha yakın bir zemin, önündeki her rengi bir ton açar. Beyaz, krem, pembe ya da kayısı tonlu bir David Austin gülünün önüne serilen Black Scallop, gül çiçeğini tarhta öne çıkarır. Nisanda, gül henüz yaprak açarken, tarhı koyu mavi başaklarla doldurur.

Doğru yeri tarhın ön hattıdır, tercihen öğleden sonra gölgeye düşen tarafı. Gülün dibine halı gibi serilmez; gül gövdesinden en az 30 – 40 cm uzakta, kendi şeridinde durur. Sebebi pratiktir: sık ajuga halısı sonbaharda dökülen gül yapraklarını içinde tutar ve kara leke hastalığının kışlayan kaynağını temizlemeyi zorlaştırır. Ön hatta ise hem gülün çıplak alt gövdesini örter hem tarhın sınırını çizer.

Lavantanın aksine gülle aynı suyu sever; düzenli sulanan tarhta sorun çıkarmaz. Dikkat edilecek tek konu yayılmadır: stolonlarla ilerler, bir kenar bandıyla sınırlanmazsa zamanla gülün dibine ve çime girer.

• IşıkYarı gölge; koyu renk için günde birkaç saat sabah güneşi
• ToprakHumuslu, nemli ama süzek
• Toprak pHGeniş tolerans; asitten kireçliye
• SulamaDüzenli; yazın kurumaya bırakılmaz
• BudamaÇiçekten sonra başaklar dipten kesilir
• Bölme2 – 3 yılda bir, ilkbahar veya sonbahar
• Gübreİlkbaharda bir kez, hafif
• Hava akımıÖnemli; önerilen aralıktan sık dikilmez

Ajugayı öldüren şey ağır, ıslak toprak ve durgun sıcaktır. Temmuz ve ağustosun nemli sıcağında, drenajı zayıf killi toprakta kök boğazı çürüklüğü görülür. Dikim çukuruna kompost ve iri kum karıştırın, bitkileri sık dikmeyin, halı sıkışınca bölün.

Rengi gölge değil, ışık belirler. Tam gölgede yapraklar yeşile döner; tam güneşte ve kuru toprakta yaz sıcağında kenarlarından yanabilir. Siyaha yakın ton, sabah güneşi alıp öğleden sonra gölgeye geçen yerde oluşur.

Black Scallop bir ıslah programının değil, bir rastlantının ürünüdür. 1998’de İngiltere’nin West Sussex bölgesinde, bir fidanlık laboratuvarında çoğaltılan ‘Braunherz’ ajugaları arasında tek bir bitki diğerlerinden belirgin biçimde koyu ve parlak çıktı. Fidancı Michael Tristram bu doğal mutasyonu fark etti, ayırdı ve çoğaltarak bahçelere kazandırdı. Çeşit 2005’te ABD’de patent aldı; Avrupa’da da tescillidir.

Adı yaprağından gelir. İngilizcede scallop hem deniz tarağı kabuğunu hem de kenarı dalga dalga kesilmiş formu anlatır; bu bitkinin yaprak kenarı tam olarak budur. Kaynağı olan Braunherz ise Almancada “kahverengi kalp” demektir. Black Scallop, o kalbin bir ton daha karardığı hâlidir.

Tristram Plants · West Sussex, İngiltere